Kompendium zmian w konkursie ZUS na poprawę BHP

Edycja 2026.01 nie jest tylko Katalogiem 2025.01 z nową numeracją. Zmieniły się limity całego projektu, część limitów działania, układ punktów, wyłączenia oraz dokumenty. Nie każda zmiana numeru oznacza jednak zmianę kwalifikowalności, dlatego starych projektów nie należy aktualizować przez mechaniczną zamianę punktów.

Stan porównania: 1 października 2026 r. W tekście „edycja 2025.01” oznacza nabór prowadzony w 2025 r. dla projektów realizowanych w 2026 r., a „edycja 2026.01” — nabór z 2026 r. dla projektów realizowanych w 2027 r. Konkurs 2026.01 jest już zakończony; artykuł służy analizie zmian, a nie zapowiedzi otwartego naboru.

Limity projektu i terminy: 2025.01 a 2026.01

Rok naboru i realizacji

• Edycja 2025.01: nabór 2025, realizacja 2026.
• Edycja 2026.01: nabór 2026, realizacja 2027.

Termin naboru

• Edycja 2025.01: 10.02–10.03.2025.
• Edycja 2026.01: 23.02–24.03.2026.

Pula konkursu

• Edycja 2025.01: 140 mln zł.
• Edycja 2026.01: 150 mln zł.

Minimalne dofinansowanie

• Edycja 2025.01: 10 000 zł.
• Edycja 2026.01: 15 000 zł.

Maksimum — projekt inwestycyjny

• Edycja 2025.01: 299 000 zł.
• Edycja 2026.01: 345 000 zł.

Maksimum — projekt inwestycyjno-doradczy

• Edycja 2025.01: 300 000 zł, w tym 1 000 zł na doradztwo.
• Edycja 2026.01: 350 000 zł, w tym 5 000 zł na doradztwo.

Maksymalny udział dofinansowania

• Edycja 2025.01: do 80% wartości brutto.
• Edycja 2026.01: do 80% wartości brutto.

Wyższe maksimum nie oznacza, że każdy projekt może otrzymać 350 000 zł. Nadal działają limity wybranych punktów Katalogu, ograniczenie do 80% kosztu brutto oraz ocena merytoryczna i ranking w ramach dostępnej puli. Podniesienie minimum do 15 000 zł jest zmianą progu wejścia, ale nie dowodzi, że ZUS „preferuje duże firmy” albo „duże projekty”.

Mapa numeracji: 28 punktów zmieniło się w 25

Katalog inwestycyjny 2025.01 miał 28 punktów, a Katalog 2026.01 ma 25. Spadek liczby punktów wynika przede wszystkim z połączenia czterech dawnych punktów dotyczących osłon, urządzeń ochronnych, uzupełniających środków ochronnych i systemów sterowania maszyn w jeden nowy punkt 1.

Bezpieczeństwo maszyn

• 2025.01: punkty 1–4.
• 2026.01: punkt 1.
• Zmiana: konsolidacja zakresu i dokumentów.

Sygnalizacja

• 2025.01: punkt 5.
• 2026.01: punkt 2.
• Zmiana: zmiana numeru; ręczne detektory toksycznych gazów opisano w chemii.

Promieniowanie, hałas, drgania

• 2025.01: punkty 6–10.
• 2026.01: punkty 3–7.
• Zmiana: przesunięcie numeracji i korekty zakresu.

Oświetlenie

• 2025.01: punkt 11.
• 2026.01: punkt 8.
• Zmiana: nowe wyłączenia i bardziej szczegółowe dowody.

Elektryczność

• 2025.01: punkty 13–14.
• 2026.01: punkty 10–11.
• Zmiana: przesunięcie numeracji i doprecyzowania.

Mikroklimat i wentylacja

• 2025.01: punkty 15–17.
• 2026.01: punkty 12–14.
• Zmiana: przesunięcie i wymagania dokumentacyjne.

Wysokość, wykopy, strefy

• 2025.01: punkty 18–21.
• 2026.01: punkty 15–18.
• Zmiana: część limitów wzrosła.

Ergonomia i transport

• 2025.01: punkty 22–24.
• 2026.01: punkty 19–21.
• Zmiana: limity i część zakresów zmieniono.

Biologia, chemia, ŚOI

• 2025.01: punkty 25–27.
• 2026.01: punkty 22–24.
• Zmiana: limity i wymagania doprecyzowano.

Maszyny chroniące przed urazem

• 2025.01: punkt 28.
• 2026.01: punkt 25.
• Zmiana: dodano przykład koszy do pompowania kół.

Ta mapa służy wyłącznie do nawigacji. Kwalifikowalność trzeba ustalić z pełnego brzmienia nowego punktu, listy wyłączeń i wymaganych dokumentów.

Bezpieczeństwo maszyn: cztery punkty połączone w jeden

W edycji 2025.01 osłony, urządzenia ochronne, środki zatrzymania awaryjnego oraz elementy bezpiecznego sterowania były opisane osobno w punktach 1–4, z odrębnymi limitami 150 000 zł, 80 000 zł, 180 000 zł i 80 000 zł. W edycji 2026.01 tworzą wspólny punkt 1. Nowy punkt nie wskazuje osobnego limitu kwotowego dla tej grupy, ale nadal obowiązuje maksymalna kwota projektu i zasady kosztów kwalifikowanych.

Konsolidacja nie usuwa wymagań technicznych. Nadal trzeba zidentyfikować maszynę i strefę niebezpieczną, wykazać co najmniej trzyletnie użytkowanie maszyny, przedstawić koncepcję zabezpieczenia, deklaracje oraz — gdy środek jest związany ze sterowaniem — schemat, PL lub SIL i dokumentację walidacji. Dla projektu obejmującego wyłącznie osłony niesprzężone ze sterowaniem nowy Katalog wprost przewiduje wyjątek od schematu i walidacji.

Oświetlenie, mikroklimat i wentylacja

Oświetlenie: limit bez zmiany, dokumentacja bardziej szczegółowa

Limit pozostaje na poziomie 60 000 zł. W 2026.01 dopisano wyłączenie instalacji w obiektach po generalnym remoncie i przed oddaniem do użytku. Zdjęcia mają obejmować wszystkie oceniane pomieszczenia i stanowiska oraz być podpisane w sposób pozwalający na identyfikację. Dodano dokument właściwego organu nadzoru budowlanego potwierdzający przeznaczenie obiektu, a projekt wnętrz ma zawierać również współrzędne rozmieszczenia opraw. Nadal wyłączone są systemy sterowania, m.in. DALI, 0–10 V i czujniki ruchu.

Mikroklimat i wentylacja: dawne limity 200 000 zł nie zostały powtórzone

W punktach 15 i 17 Katalogu 2025.01 — odpowiednio klimatyzacja ogólna oraz wentylacja ogólna inna niż dla chemii i pyłów — widniały limity po 200 000 zł. Odpowiadające im punkty 12 i 14 Katalogu 2026.01 nie podają odrębnego limitu punktowego. To nie znaczy, że projekt nie ma limitu: obowiązują maksima całego projektu i wszystkie warunki konkretnego działania.

W 2026.01 utrzymano rozdział między mikroklimatem gorącym lub zimnym, wentylacją dla czynników chemicznych lub pyłowych oraz pozostałą wentylacją ogólną. Nazwa „HVAC” sama nie kwalifikuje inwestycji. Trzeba wykazać właściwy czynnik, pomiary, źródła emisji, projekt albo dopuszczoną koncepcję oraz związek z oceną ryzyka.

Praca na wysokości, wykopy i zabezpieczenie stref

• Limit zabezpieczeń pracy na wysokości wzrósł z 50 000 zł w dawnym punkcie 18 do 60 000 zł w nowym punkcie 15.
• Limit maszyn i urządzeń z ruchomym podestem roboczym wzrósł z 50 000 zł w dawnym punkcie 19 do 60 000 zł w nowym punkcie 16.
• Obudowy doraźnych wykopów zachowały limit 60 000 zł.
• Środki zabezpieczające dostęp do stref pracy zachowały limit 25 000 zł; lista wyłączeń została doprecyzowana między innymi o lampy zmierzchowe i akcesoria.

Wzrost limitu nie rozszerza automatycznie rodzaju urządzeń. Nadal trzeba sprawdzić definicję punktu, wyłączenia, kompletność zestawu rusztowania, deklaracje i wizualizacje.

Ergonomia i transport: wyższe limity, ale ścisłe granice funkcji

Wszystkie trzy grupy ergonomiczne wzrosły z 50 000 zł do 60 000 zł:

• urządzenia do 450 kg ograniczające obciążenie przy ręcznym przemieszczaniu — dawny punkt 22, obecnie 19;
• wybrane elektryczne wózki, ciągniki, urządzenia do transportu osób i zestawy do zrywki — dawny punkt 23, obecnie 20;
• stacjonarne stoły i fotele dla stanowisk o dużym obciążeniu statycznym — dawny punkt 24, obecnie 21.

W nowym punkcie 20 doprecyzowano między innymi możliwość ujęcia ciągnika razem z wózkami w granicach nośności, a także wskazano wózki i podnośniki transportowo-kąpielowe. Jednocześnie wyłączono dodatkowe akumulatory i stacje ładowania, platformy schodowe oraz urządzenia do transportu osób zmarłych. W punkcie 21 rozszerzono listę wyłączeń specjalistycznych stołów i foteli. Każdą nazwę handlową trzeba więc porównać z funkcją i literalnym zakresem nowej edycji.

Czynniki biologiczne, chemiczne, ŚOI i bezpośrednia ochrona

• Biologia: limit wzrósł z 50 000 zł do 60 000 zł, a Katalog doprecyzował elementy oceny ryzyka: czynnik, grupę zagrożenia, drogi przenoszenia, skutki i środki zapobiegawcze.
• Chemia: limit 80 000 zł pozostał bez zmiany. W 2026.01 ręczne detektory gazów toksycznych są wprost wymienione w tym punkcie, a dokument doboru ma uwzględniać także ilość substancji.
• ŚOI: limit 40 000 zł pozostał bez zmiany. Nadal nie kwalifikuje się zwykły sprzęt roboczy, narzędzia i sprzęt pomocniczy.
• Maszyny chroniące przed urazem: dawny punkt 28 stał się punktem 25; obok poskromów zwierząt pojawił się przykład koszy do pompowania kół. Limit 80 000 zł pozostał bez zmiany.

Co nie zmieniło się mimo nowej edycji

Maksymalny udział dofinansowania nadal wynosi 80% wartości brutto, projekt nadal musi zawierać działanie inwestycyjne, a działania doradcze służą potwierdzeniu efektu po inwestycji. Dostawa, demontaż, uruchomienie, rozruch, dopuszczenie do użytkowania, serwis, szkolenia, dojazdy i zakwaterowanie pozostają poza dofinansowaniem. Nadal nie wystarczy dobra nazwa urządzenia: projekt musi wynikać z zagrożenia na istniejącym stanowisku i prowadzić do mierzalnego rezultatu.

Jak przenieść koncepcję z 2025.01 do 2026.01

1. Nie zamieniaj tylko numeru punktu. Otwórz pełny punkt 2026.01.
2. Sprawdź, czy urządzenie nadal mieści się w definicji i nie weszło na listę wyłączeń.
3. Przelicz limit działania, limit projektu i wkład własny w kwotach brutto.
4. Porównaj wymagane pomiary, ORZ lub OUMS, projekty, deklaracje, zdjęcia i dokumenty obiektu.
5. Zweryfikuj, czy oferta identyfikuje nowy zakres, model, parametry, cenę i koszty wyłączone.
6. Zbuduj od nowa powiązanie stanowisko → zagrożenie → działanie → rezultat; nie kopiuj wskaźników bez dowodu.
7. Sprawdź aktualny formularz, instrukcję i kanał wysyłki właściwe dla edycji.

Pełne zasady edycji 2026.01 opisuje przewodnik po warunkach, limitach i procesie. To kompendium pokazuje różnice między dwiema edycjami; nie zastępuje analizy konkretnego projektu ani pełnego Katalogu.