Dofinansowanie ZUS na wentylację zależy od problemu na stanowiskach pracy, wyników pomiarów i dokumentacji technicznej — nie od samej nazwy urządzenia. Najpierw trzeba ustalić, czy projekt dotyczy czynników chemicznych lub pyłowych, wymiany powietrza z innego powodu czy mikroklimatu gorącego albo zimnego. Dopiero wtedy można dobrać właściwy punkt katalogu, pomiary i zakres projektu.
Stan programu i źródeł: 30 września 2026 r. Nabór ZUS 2026.01 trwał od 23 lutego do 24 marca 2026 r. i jest zamknięty, a projekty tej edycji mają być realizowane w 2027 r. Oficjalny termin kolejnego konkursu jest obecnie niepotwierdzony. Wymagania poniżej opisują edycję 2026.01 i przed użyciem w przyszłym naborze trzeba je porównać z nowym regulaminem oraz katalogiem.
Najpierw zakwalifikuj problem: punkt 12, 13 czy 14?
| Problem na stanowisku pracy | Punkt katalogu 2026.01 | Najważniejszy dowód wejściowy |
|---|---|---|
| Przekroczenie wskaźników mikroklimatu gorącego lub zimnego wskutek emisji ciepła albo zimna z maszyn i procesów | 12 — klimatyzacja ogólna w warunkach mikroklimatu gorącego lub zimnego | Przedostatnie i ostatnie pomiary wskaźników mikroklimatu wykonane przez akredytowane laboratorium |
| Narażenie na szkodliwe czynniki chemiczne lub pyłowe | 13 — wentylacja mechaniczna ogólna i miejscowa, wywiewna lub nawiewna | Przedostatnie i ostatnie pomiary właściwych czynników chemicznych lub pyłowych wykonane przez akredytowane laboratorium |
| Potrzeba mechanicznej wentylacji ogólnej nawiewno-wywiewnej, inna niż zagrożenia z punktu 13 | 14 — pozostała mechaniczna wentylacja ogólna | Pomiary strumieni objętości powietrza, krotności wymiany i skuteczności wentylacji |
To nie są zamienne etykiety dla tego samego zakupu. Punkt 12 nie finansuje komfortowej klimatyzacji w mikroklimacie umiarkowanym ani urządzeń typu split, przenośnych czy fan-coili. Punkt 13 łączy rozwiązanie ze zidentyfikowanym czynnikiem chemicznym lub pyłowym. Punkt 14 obejmuje inną wentylację ogólną, ale wyłącza m.in. pomieszczenia biurowe, obsługi klientów i socjalno-bytowe oraz wentylację naturalną i grawitacyjną. We wszystkich trzech punktach wyłączone są instalacje stanowiące część budowy przed oddaniem jej do użytkowania.
Co może obejmować projekt wentylacji lub odpylania?
Dla czynników chemicznych i pyłowych katalog wymienia m.in. obudowy, okapy, ssawki, dygestoria, filtry, filtropochłaniacze, urządzenia odpylające, wentylatory, czerpnie, wyrzutnie, przepustnice, przewody i kształtki. Lista przykładów nie oznacza automatycznej kwalifikacji. Każdy element musi mieć funkcję w zaprojektowanym systemie ograniczającym konkretne narażenie.
Odciąg miejscowy przechwytuje zanieczyszczenie możliwie blisko źródła. Wentylacja ogólna rozcieńcza i wymienia powietrze w pomieszczeniu. Odpylanie oddziela pył z transportowanego strumienia. Te funkcje mogą współpracować, ale jedna nie zastępuje automatycznie drugiej. Dobór powinien uwzględniać źródła emisji, wykonywane czynności, czas ekspozycji, jednoczesność pracy, układ hali, dopływ powietrza, opory instalacji, sposób odprowadzania lub filtracji oraz bezpieczeństwo pożarowe i wybuchowe, jeżeli dotyczy.
Pomiary przed projektem: co mają wykazać?
Pomiary nie są załącznikiem dobieranym po zakupie urządzenia. Mają opisać stan wyjściowy i uzasadnić działanie. Dla punktu 13 zakres badanych czynników powinien wynikać z procesów, materiałów i oceny ryzyka. Dla punktu 14 potrzebne są pomiary parametrów wentylacji. Dla punktu 12 podstawą są wskaźniki mikroklimatu gorącego lub zimnego.
Wynik powinien odnosić się do reprezentatywnych warunków pracy. Pomiar wykonany przy zatrzymanej produkcji, innej liczbie pracujących maszyn albo otwartych bramach może nie opisywać rzeczywistego narażenia. Gdy katalog wymaga przedostatnich i ostatnich pomiarów, brak przedostatnich wyników wymaga oświadczenia z wyjaśnieniem i uzasadnieniem — nie wolno zastępować ich wymyślonym dokumentem.
Projekt lub koncepcja: sam przepływ w m³/h nie wystarczy
Dla punktów 12–14 wymagany jest projekt techniczny lub wykonawczy z częścią rysunkową, opisową i obliczeniową. W dopuszczonych przypadkach może go zastąpić koncepcja o takim samym zakresie, podpisana przez wykonawcę instalacji. Dokument musi być spójny z oceną ryzyka zawodowego i działaniami wpisanymi do wniosku.
Rysunek powinien pokazywać co najmniej stanowiska, źródła emisji, urządzenia przechwytujące, przewody, czerpnie, wyrzutnie i drogę przepływu powietrza. Opis wyjaśnia sposób działania oraz obsługi. Obliczenia uzasadniają przepływy, spręż, prędkości, straty ciśnienia i bilans nawiewu z wywiewem. Sama wydajność katalogowa wentylatora nie dowodzi skuteczności, bo nie uwzględnia oporów instalacji, położenia ssawki ani interakcji z istniejącą wentylacją.
Dokumenty, które trzeba skoordynować
- aktualna ocena ryzyka zawodowego dla stanowisk objętych projektem;
- właściwe sprawozdania z pomiarów, zgodne z wybranym punktem katalogu;
- projekt lub koncepcja z częścią rysunkową, opisową i obliczeniową;
- dokument właściwego organu nadzoru budowlanego potwierdzający przeznaczenie obiektu, adres i charakter działalności;
- dla punktu 13 — wykaz i opis źródeł emisji, maszyn, materiałów oraz czasu pracy;
- dokumentacja zdjęciowa, schemat, lista i specyfikacja istniejącej wentylacji przemysłowej lub HVAC albo jednoznaczne oświadczenie o jej braku;
- zindywidualizowana oferta i kosztorys spójne z projektem, parametrami i budżetem wniosku.
Katalog nie ustanawia uniwersalnej zasady, że każdy projekt wentylacji wymaga tego samego zestawu badań. Wymagania zależą od punktu i rozpoznanego zagrożenia. Nie należy też dopisywać ogólnego warunku zatrudniania wyłącznie na umowę o pracę: uprawnienie wnioskodawcy trzeba oceniać według definicji płatnika składek i warunków aktualnego regulaminu.
Budżet: kwoty brutto, VAT i koszty wyłączone
W edycji 2026.01 dofinansowanie mogło wynosić do 80% wartości projektu brutto. Maksymalna kwota wynosiła 345 000 zł dla projektu inwestycyjnego oraz 350 000 zł dla projektu inwestycyjno-doradczego, w tym do 5 000 zł na część doradczą. To limity programu, a nie obietnica otrzymania maksymalnej kwoty.
Nie należy powtarzać zdania „VAT nie jest kosztem kwalifikowanym” jako uniwersalnej reguły tego konkursu: regulamin posługuje się kwotami brutto. Sposób podatkowego rozliczenia VAT i prawo konkretnego wnioskodawcy do odliczenia są odrębną kwestią, którą należy potwierdzić z księgowością lub doradcą podatkowym. Ten artykuł nie rozstrzyga indywidualnej sytuacji podatkowej.
Regulamin wyłącza z dofinansowania m.in. pakowanie, odbiór, dostawę, demontaż, uruchomienie, rozruch, dopuszczenie do użytkowania, serwis, szkolenia, dojazdy i zakwaterowanie. Jeżeli oferta zawiera takie pozycje, muszą być wyodrębnione i wycenione poza budżetem działania. Warunki gwarancji i serwisu powinny być opisane w ofercie, ale samo ich opisanie nie zmienia kosztów serwisu w wydatek kwalifikowany.
Jak zdefiniować efekt BHP i odbiór?
- Stan wyjściowy: źródła zagrożenia, zadania pracowników, wyniki pomiarów i działanie istniejącej instalacji.
- Kryterium techniczne: zgodność wykonania z projektem, przepływy, ciśnienia, bilans powietrza i skuteczność przechwytywania.
- Kryterium BHP: pomiary po realizacji wykonane właściwą metodą i w porównywalnych warunkach pracy.
- Dokumentacja: protokoły, instrukcje, ocena ryzyka po zmianie i dowody zgodności zakresu z zaakceptowanym projektem.
Kontrolka pracy, odczyt z jednego czujnika albo deklaracja producenta nie zastępują całego odbioru. Parametry instalacji i narażenie pracownika odpowiadają na różne pytania; w zależności od projektu potrzebne mogą być oba rodzaje sprawdzenia.
Najczęstsze błędy przed złożeniem wniosku
- wybór urządzenia przed rozpoznaniem zagrożenia i właściwego punktu katalogu;
- łączenie klimatyzacji komfortowej, wentylacji ogólnej i odciągów miejscowych w jedną kategorię;
- projekt bez rysunków lub obliczeń albo niespójny z oceną ryzyka;
- pomiary niedopasowane do czynnika albo wykonane w niereprezentatywnych warunkach;
- brak bilansu nawiewu i wywiewu lub nieuwzględnienie istniejącej instalacji;
- wliczenie dostawy, uruchomienia, szkolenia lub serwisu do budżetu;
- posługiwanie się starą kwotą 300 000 zł albo historycznym numerem działania;
- zapewnianie, że dobrze opisany projekt „wygra konkurs”. O wyniku decyduje ocena ZUS, a żadna firma doradcza nie może go zagwarantować.
Proces przygotowania projektu
- Inwentaryzacja stanowisk, procesów, źródeł emisji i istniejących instalacji.
- Dobór właściwych pomiarów i aktualizacja oceny ryzyka.
- Kwalifikacja działania do punktu 12, 13 albo 14.
- Projekt lub koncepcja oraz obliczenia techniczne.
- Oferta i kosztorys z rozdzieleniem kosztów wyłączonych.
- Złożenie kompletnego wniosku w otwartym naborze — bez zakupu przed podpisaniem umowy.
- Realizacja zgodna z zaakceptowanym zakresem; konieczne zmiany wymagają wcześniejszego uzgodnienia z ZUS.
- Odbiór techniczny, pomiary efektu i aktualizacja dokumentacji BHP.
Nie publikujemy w tym materiale historii klienta, ponieważ nie mamy zatwierdzonego kompletu dowodów obejmującego stan początkowy, projekt, koszty, przyznaną kwotę, pomiary po realizacji i zgodę na publikację. Case study można dodać dopiero po udokumentowaniu wszystkich tych elementów.
Do wstępnej oceny projektu przygotuj wyniki pomiarów, ocenę ryzyka, rzuty pomieszczeń, opis procesów i źródeł emisji, dokumentację istniejącej wentylacji oraz ofertę. Możesz je przekazać przez formularz kontaktowy. Bez tych danych odpowiedź, czy konkretny system kwalifikuje się do dofinansowania, byłaby zgadywaniem.
A może już jesteś zdecydowany na współpracę?
