System dofinansowań oferowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach prewencji wypadkowej przechodzi w 2026 roku istotną transformację, która w znaczący sposób wpływa na strategię inwestycyjną polskich przedsiębiorstw. Konkurs nr 2026.01, ogłoszony w lutym 2026 roku, wprowadza szereg modyfikacji w Katalogu działań inwestycyjnych i doradczych, które mają na celu nie tylko uproszczenie struktury wnioskowania, ale przede wszystkim podniesienie standardów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez finansowanie bardziej zaawansowanych technologicznie rozwiązań. Dla pracodawców kluczowe jest zrozumienie, że zmiany te nie ograniczają się jedynie do nowej numeracji punktów, lecz obejmują drastyczne przesunięcia w limitach kwotowych, nowe wykluczenia oraz rygorystyczne wymagania dokumentacyjne, które decydują o skuteczności aplikowania o środki.

Konkurs ZUS na dofinansowanie BHP (2026/2027) bezpośrednio wspiera strategię „Wizja Zero”, stawiając na prewencję wypadkową i poprawę warunków pracy.Wizja Zero promuje podejście do bezpieczeństwa oparte na trzech filarach: bezpieczeństwie, zdrowiu i dobrostanie. W tej perspektywie, każda inwestycja finansowana ze środków ZUS musi wykazywać mierzalny wpływ na redukcję ryzyka wypadkowego lub ograniczenie chorób zawodowych. Przedsiębiorcy mogą uzyskać do 345 000 zł (inwestycje) lub 350 000 zł (inwestycje + doradztwo) na zakup nowoczesnych maszyn, oświetlenia czy wentylacji, redukując ryzyko zawodowe. Rok 2026 przynosi ujednolicenie zasad dla wszystkich wielkości firm, co oznacza, że mniejsze podmioty zyskują dostęp do tak samo wysokich limitów finansowych jak duże korporacje.

Podniesienie minimalnej kwoty wniosku do 15 000 zł sugeruje, że ZUS preferuje projekty o większej skali i kompleksowości, rezygnując z finansowania drobnych zakupów, które nie generują istotnej zmiany w środowisku pracy. Z kolei pięciokrotny wzrost limitu na działania doradcze (z 1 000 zł do 5 000 zł) wskazuje na dążenie do profesjonalizacji przygotowywanej dokumentacji, w tym szczególnie oceny ryzyka zawodowego (ORZ), która staje się fundamentem każdego wniosku.

Przejście z katalogu 2025 na 2026 wiąże się z reorganizacją merytoryczną wielu obszarów. Poniższa analiza wskazuje na kluczowe przesunięcia, które bezpośrednio wpływają na planowanie wydatków przez pracodawców.

W edycji 2025 kwestie bezpieczeństwa maszyn były rozproszone w punktach 1–4. Katalog 2026 dokonuje konsolidacji tych zagadnień w jednym, kompleksowym punkcie nr 1, dotyczącym dostosowania maszyn do wymagań minimalnych i zasadniczych. Brak specyficznego limitu w tym punkcie (poza ogólnym limitem projektu) pozwala na realizację głębokich modernizacji, obejmujących wymianę osłon, systemów sterowania bezpieczeństwem czy instalację kurtyn świetlnych.

Istotne zmiany zaszły w obszarze sygnalizacji i ostrzegania. Punkt 5 z 2025 roku stał się punktem 2 w roku 2026. Najważniejszą modyfikacją jest usunięcie z tej kategorii ręcznych detektorów gazów toksycznych i przeniesienie ich do sekcji dotyczącej ochrony przed czynnikami chemicznymi (punkt 23, dawniej 26). Taka operacja ma bezpośrednie skutki finansowe dla pracodawcy: detektory ręczne w poprzednim układzie mogły być finansowane jedynie do kwoty 30 000 zł, podczas gdy w nowym punkcie 23 limit ten wynosi aż 80 000 zł. Oznacza to, że firmy mogą teraz zakupić większą liczbę przenośnych urządzeń pomiarowych lub zainwestować w bardziej zaawansowane modele wielogazowe o wyższej czułości.

Obszar oświetlenia stanowisk pracy przeszedł jedną z najsurowszych weryfikacji wymogów formalnych. Punkt 11 z 2025 roku został przeniesiony do punktu 8 w roku 2026. ZUS wprowadził tutaj obowiązek posiadania dokumentu potwierdzającego przeznaczenie obiektu, wydanego przez właściwy organ nadzoru budowlanego. Dokument ten musi zawierać dokładny adres oraz opis charakteru prowadzonej działalności. Ma to na celu wyeliminowanie prób finansowania oświetlenia w obiektach o nieuregulowanym statusie prawnym lub tych, które nie są faktycznymi miejscami pracy w rozumieniu przepisów budowlanych.

Dodatkowo, standard techniczny projektu oświetlenia został podniesiony poprzez wymóg uwzględnienia współrzędnych rozmieszczenia opraw. W zakresie dokumentacji fotograficznej, zdjęcia załączane do sprawozdań laboratoryjnych muszą być teraz obowiązkowo podpisane nazwami pomieszczeń, a nazwy te muszą być spójne z nazewnictwem użytym w projekcie. To uszczegółowienie ma zapobiegać niejasnościom podczas weryfikacji wniosku przez ekspertów merytorycznych.

W obszarze ochrony elektrycznej (punkt 10, dawniej 13) katalog 2026 wprowadza precyzyjne wykluczenia, które mają na celu oddzielenie inwestycji BHP od standardowego wyposażenia warsztatowego. Z dofinansowania wyłączono:

• urządzenia (np. wyłączniki różnicowoprądowe, urządzenia AFDD, do monitorowania izolacji przewodów w sieciach IT itp.
• narzędzia elektroizolacyjne/izolowane stosowane powszechnie do instalacji i napraw sieci elektroenergetycznych,
• przyrządy do pomiaru wielkości elektrycznych i nieelektrycznych,
• detektory do wykrywania instalacji w ścianach,
• mierniki napięcia oraz przyrządy do badania ciągłości połączeń.
• w tym punkcie nie podlegają również środki ochrony indywidualnej, które znajdują dofinansowanie w pkt. 24 Katalogu działań 

Zmiana ta wymusza na pracodawcach skupienie się na stałych elementach ochrony przed porażeniem, a nie na mobilnych urządzeniach pomiarowych, które ZUS uznaje za element bazowego wyposażenia każdego przedsiębiorstwa zajmującego się instalacjami elektrycznymi.

Obszar wentylacji i klimatyzacji to sektor, w którym doszło do najbardziej radykalnych zmian w limitach finansowych. W katalogu 2025 obowiązywał limit 200 000 zł na projekty związane z klimatyzacją oraz wentylacją ogólną bez czynników szkodliwych. Katalog 2026 całkowicie znosi te limity.

Zniesienie limitu 200 000 zł dla klimatyzacji ogólnej otwiera drogę do dużych inwestycji w halach produkcyjnych, gdzie problemem jest mikroklimat gorący wynikający z procesów technologicznych. Należy jednak pamiętać, że warunkiem uzyskania dofinansowania jest udokumentowane przekroczenie dopuszczalnych wskaźników mikroklimatu (np. wskaźnika WBGT) na stanowiskach pracy. Do wniosku należy dołączyć sprawozdania z przedostatnich i ostatnich pomiarów wykonanych przez akredytowane laboratoria.

Wymogi dokumentacyjne dla klimatyzacji i wentylacji zostały ujednolicone i zaostrzone. Podobnie jak w przypadku oświetlenia, niezbędny jest dokument z nadzoru budowlanego potwierdzający przeznaczenie obiektu. Ponadto, wymagany jest pełny projekt techniczny lub koncepcja wykonania instalacji, podpisana przez osobę z uprawnieniami sanitarnymi lub wykonawcę, zawierająca część rysunkową, opisową i obliczeniową.

Punkt 13 (dawniej 16) dotyczy wentylacji w warunkach narażenia na czynniki chemiczne lub pyłowe. Tutaj limit pozostaje ogólny dla całego projektu (350 tys. zł), ale dochodzi wspomniany wymóg dokumentu z nadzoru budowlanego. Pracodawcy muszą również przedstawić szczegółowy wykaz źródeł emisji zanieczyszczeń, opisując typy maszyn, ilości zużywanych materiałów oraz czas ekspozycji pracowników.

Punkt 14 (dawniej 17) obejmuje wentylację ogólną nawiewno-wywiewną w pomieszczeniach, gdzie nie występują czynniki toksyczne, ale konieczna jest wymiana powietrza dla zachowania higieny pracy. Zniesienie limitu 200 000 zł w tym punkcie jest istotną ulgą dla firm budujących nowoczesne, wielkokubaturowe systemy wymiany powietrza. Warto zaznaczyć, że dofinansowaniu wciąż nie podlegają systemy w pomieszczeniach biurowych, socjalnych czy obsługi klientów.

Ograniczenie obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego to priorytetowy kierunek wydatkowania środków z prewencji wypadkowej ZUS. Katalog 2026 wprowadza w tym obszarze znaczące podwyżki limitów, ale też precyzyjne wykluczenia.

W punkcie 19 (dawniej 22) dokonano przełomowej zmiany: poprzez usunięcie słowa „pasywne”, ZUS dopuścił dofinansowanie egzoszkieletów aktywnych. Są to urządzenia wyposażone w systemy zasilania i napędy, które aktywnie wspomagają siłę mięśni pracownika podczas podnoszenia ciężarów lub pracy w wymuszonych pozycjach. Wzrost limitu do 60 000 zł pozwala na zakup wysokiej klasy jednostek tego typu. Z tej samej kategorii usunięto suwnice, co sugeruje, że ich finansowanie powinno odbywać się w ramach szerszych projektów modernizacji linii technologicznych.

Punkt 20 (dawniej 23) zastąpił ogólne pojęcie „wózków do przemieszczania palet” precyzyjnym określeniem „wózki jezdniowe podnoszące”. Katalog wymienia teraz konkretne typy: magazynowe, prowadzone, podestowe oraz terenowe. Limit 60 000 zł jest wystarczający na zakup nowoczesnego wózka z napędem elektrycznym, co radykalnie zmniejsza wydatek energetyczny pracownika.

Ważnym doprecyzowaniem jest dopuszczenie zakupu ciągników wraz z wózkami np.magazynowych o nośności do 2 ton i prędkości do 6 km/h. Należy jednak zwrócić uwagę na nowe wykluczenia: ZUS nie zapłaci za dodatkowe wyposażenie, takie jak stacje ładowania czy zapasowe akumulatory, a także za platformy schodowe, minikoparki, mini ładowarki i inne urządzenia wielozadaniowe. W dalszym ciągu dofinansowaniu nie podlegają również wózki widłowe z siedziskiem czy bez napędu elektrycznego.

Podniesienie limitu do 60 000 zł w punkcie 21 (dawniej 24) mogłoby wydawać się korzystne, jednak katalog 2026 wprowadza bardzo długą listę wykluczeń, która praktycznie odcina branżę medyczną i kosmetyczną od tych środków. Dofinansowaniu nie podlegają już fotele i stoły:

• stomatologiczne, ginekologiczne, weterynaryjne,
• fizjoterapeutyczne specjalistyczne,
• fryzjerskie.

ZUS argumentuje to faktem, że urządzenia te stanowią bazowe narzędzia do generowania przychodu w tych profesjach, a ich wpływ na BHP jest wtórny wobec funkcji technologicznej. Wykluczono również wszelkie akcesoria dodatkowe, takie jak półki, oświetlenie zintegrowane czy kontenery oraz krzesła czy stoły biurowe.

W kategorii ochrony przed czynnikami biologicznymi (punkt 22, dawniej 25) limit wzrósł do 60 000 zł, ale zaostrzono wymagania dotyczące Oceny Ryzyka Zawodowego (ORZ). Dokumentacja Oceny Ryzyka Zawodowego na szkodliwe czynniki biologiczne powinna być zgodna z wytycznymi stanowiącymi załącznik nr 7 do Regulaminu konkursu. 

Dokumentacja ORZ dla czynników biologicznych musi teraz zawierać:

• nazwę gatunku/rodzaju czynnika,
• grupę zagrożenia (zgodną z aktualnymi wykazami MZ),
• drogi przenoszenia i potencjalne skutki zdrowotne,
• szczegółowy opis zastosowanych środków zapobiegawczych.

Bez tych elementów wniosek o dofinansowanie np. komory bezpiecznej pracy czy systemu sterylizacji zostanie odrzucony na etapie oceny merytorycznej.

W obszarze chemii (punkt 23, dawniej 26) nowością jest wspomniane już dopisanie ręcznych detektorów gazów, co zamyka lukę w kompleksowym monitorowaniu atmosfery w strefach zagrożonych.

W sekcji ochrony mechanicznej (punkt 25, dawniej 28) warto odnotować dopisanie koszy do bezpiecznego pompowania opon. Jest to odpowiedź na liczne wypadki w warsztatach samochodowych i bazach transportowych, gdzie rozerwanie opony podczas pompowania stanowi śmiertelne zagrożenie.

W obszarze chemii (punkt 23, dawniej 26) nowością jest wspomniane już dopisanie ręcznych detektorów gazów, co zamyka lukę w kompleksowym monitorowaniu atmosfery w strefach zagrożonych. Limit kwotowy w tej kategorii to 80 000 zł, czyli bez zmian.
W sekcji ochrony mechanicznej (punkt 25, dawniej 28) warto odnotować dopisanie koszy do bezpiecznego pompowania opon. Jest to odpowiedź na liczne wypadki w warsztatach samochodowych i bazach transportowych, gdzie rozerwanie opony podczas pompowania stanowi śmiertelne zagrożenie.

Katalog 2026 podnosi limity dla kluczowych środków ochrony zbiorowej, co jest zgodne z hierarchią środków prewencyjnych (najpierw ochrona zbiorowa, potem indywidualna).

Dla rusztowań (punkt 15, dawniej 18) oraz podestów ruchomych (punkt 16, dawniej 19), limit dotacji został zwiększony do 60 000 zł. To znacząca pomoc dla firm budowlanych i instalacyjnych. Należy jednak pamiętać o nowym wykluczeniu: dofinansowaniu nie podlegają akcesoria ani pojedyncze elementy tych urządzeń. ZUS finansuje jedynie kompletne, certyfikowane systemy, które w całości poprawiają bezpieczeństwo pracy na wysokości.

W punkcie 18 (dawniej 21), dotyczącym wygrodzeń i balustrad, wprowadzono wykluczenie lamp zmierzchowych (z akumulatorami lub bez). ZUS uznaje te elementy za standardowe oznakowanie placu budowy lub drogi transportowej, które nie stanowi bezpośredniego środka technicznego zapobiegającego upadkowi czy wtargnięciu w strefę niebezpieczną.

Zrozumienie harmonogramu jest krytyczne, ponieważ nabór wniosków w ZUS trwa relatywnie krótko. W roku 2026 okno aplikacyjne zostało wyznaczone na okres od 23 lutego do 24 marca.

Wnioski składa się wyłącznie w formie elektronicznej przez stronę prewencja.zus.pl. Procedura złożenia wniosku krok po kroku:

1. Pobierz dokumenty dotyczące konkursu i zapisz je na dysku swojego komputera.
2. Zapoznaj się dokładnie z Regulaminem konkursu, wszystkimi załącznikami do Regulaminu konkursu, w tym z Instrukcją wypełniania i wysyłania wniosku o dofinansowanie.
3. Wypełnij wniosek o dofinansowanie i zapisz go na swoim komputerze.
4. Jeśli masz problem z pobraniem wniosku, sprawdź jak go pobrać (plik pdf 121 kb)
5. Sprawdź w Regulaminie konkursu, jakich wymagamy załączników do wniosku o dofinansowanie i przygotuj ich wersję elektroniczną w swoim komputerze.

Wszystkie dokumenty muszą być przygotowane w formacie .pdf (maksymalnie 5 000 kB), a zdjęcia mogą być przygotowane dodatkowo w formacie .gif lub .jpeg (.jpg) (maksymalnie 500 kB). Możesz również przesłać pliki spakowane w formacie .zip. (maksymalnie 7 000 kB).

Wyniki konkursu zostaną ogłoszone do 31 grudnia 2026 roku, a realizacja projektów przewidziana jest na rok 2027.

Zmiany w konkursie ZUS na BHP w 2026 roku wskazują na ewolucję programu w stronę większej rzetelności inżynieryjnej i formalnej. Zniesienie limitów na systemy wentylacji i klimatyzacji przy jednoczesnym zaostrzeniu wymogów co do dokumentacji budowlanej i projektowej oznacza, że premiowane będą firmy podchodzące do inwestycji w sposób kompleksowy i profesjonalny.

Dla pracodawcy planującego udział w konkursie, kluczowe jest podjęcie następujących kroków:

• Weryfikacja statusu budowlanego hali/obiektu – brak dokumentu potwierdzającego przeznaczenie z nadzoru budowlanego dyskwalifikuje wnioski o oświetlenie i HVAC.
• Audyt Oceny Ryzyka Zawodowego – standard ORZ został „dokręcony”, zwłaszcza w działaniach doradczych i przy czynnikach biologicznych.
• Analiza nowych limitów – zwiększone kwoty do 60 000 zł na transport, podesty i stoły specjalistyczne oraz do 80 000 zł na detektory pozwalają na wybór urządzeń wyższej klasy.
• Skorzystanie z doradztwa – przy limicie 5 000 zł na usługi doradcze, warto zatrudnić eksperta, który pomoże spiąć merytorycznie wniosek z wymogami katalogu.

Program dofinansowania ZUS to nie tylko szansa na modernizację parku maszynowego czy poprawę mikroklimatu, ale przede wszystkim narzędzie budowania kultury bezpieczeństwa w firmie zgodnie z ideą Wizji Zero. Precyzyjne dostosowanie wniosku do nowych wytycznych katalogu 2026 jest jedyną drogą do pozyskania środków, które realnie wpłyną na zdrowie i efektywność pracowników.